لطفا شکیبا باشید
بازدید : 64
تاریخ انتشار : 1405/08/20
انتخاب فاصله کاشت نهال بادام یکی از تصمیم‌هایی است که تأثیر آن تا سال‌ها در مدیریت، برداشت و هزینه‌های باغ باقی می‌ماند. اگر درختان را بیش از اندازه نزدیک بکارید، ممکن است پس از چند سال تاج آن‌ها به یکدیگر برسد، نور کافی به بخش‌های داخلی و پایینی درختان نرسد و عملیات هرس، سم‌پاشی و برداشت دشوارتر شود. از طرف دیگر، فاصله بیش از اندازه نیز می‌تواند باعث استفاده ناکارآمد از سطح زمین و افزایش هزینه نگهداری فضای خالی باغ شود.
برای تعیین فاصله مناسب کاشت نهال بادام نباید فقط به اندازه نهال هنگام خرید یا فاصله‌ای که در باغ‌های دیگر مشاهده کرده‌اید توجه کنید. معیار اصلی، ابعاد نهایی درخت در زمان بلوغ است؛ ابعادی که به رقم، پایه، شرایط خاک، میزان آب، قدرت رشد، روش هرس و سیستم تربیت بستگی دارد. همچنین باید از همان ابتدا مشخص کنید که محصول را با نیروی کارگر برداشت خواهید کرد یا قصد استفاده از دستگاه‌هایی مانند تنه‌تکان مکانیکی را دارید.
در این مقاله بررسی می‌کنیم چگونه فاصله بین ردیف‌ها و فاصله نهال‌ها روی هر ردیف را انتخاب کنید، تراکم کاشت چه تأثیری بر رشد درختان دارد و چرا هماهنگی فاصله کاشت با روش برداشت می‌تواند از هزینه‌های اضافی در آینده جلوگیری کند. اگر قصد خرید نهال بادام و احداث باغ تجاری دارید، بهتر است پیش از سفارش نهال، الگوی کاشت خود را بر اساس این عوامل مشخص کنید.
نهال بادامی که در زمان کاشت تهیه می‌کنید، هنوز تاج گسترده‌ای ندارد و ممکن است فضای بسیار کمی اشغال کند. به همین دلیل بعضی باغداران هنگام طراحی باغ، ابعاد فعلی نهال را ملاک قرار می‌دهند؛ درحالی‌که درخت طی سال‌های بعد رشد می‌کند و شاخه‌های اصلی و جانبی آن بخش بیشتری از فضای اطراف را در اختیار می‌گیرند.
اگر فاصله کاشت بر اساس اندازه نهایی تاج تعیین نشده باشد، ممکن است پس از بلوغ درختان با مشکلاتی مانند موارد زیر مواجه شوید:
در مقابل، اگر فاصله کاشت بسیار زیاد باشد، تعداد درختان در واحد سطح کاهش می‌یابد و بخشی از زمین برای مدت طولانی بدون استفاده مؤثر باقی می‌ماند. بنابراین هدف اصلی، انتخاب فاصله‌ای است که میان رشد آزادانه درخت، دریافت نور، سهولت عملیات باغداری و استفاده اقتصادی از زمین تعادل برقرار کند.
هنگام طراحی باغ باید دو اندازه را به‌صورت جداگانه مشخص کنید. این دو اندازه در کنار یکدیگر، آرایش کاشت و تعداد نهال مورد نیاز را تعیین می‌کنند.
فاصله بین ردیف‌ها به فاصله مرکز یک ردیف تا مرکز ردیف مجاور گفته می‌شود. این فاصله باید به اندازه‌ای باشد که تاج درختان در زمان بلوغ فضای کافی داشته باشد و در عین حال تراکتور، سم‌پاش، دستگاه برداشت یا سایر ماشین‌آلات بتوانند به‌راحتی در مسیر حرکت کنند.
اگر قصد برداشت مکانیزه دارید، عرض تجهیزات، نحوه حرکت آن‌ها، فضای لازم برای دور زدن در انتهای ردیف‌ها و شرایط سطح زمین باید از ابتدا در طراحی لحاظ شود. به همین دلیل ممکن است در یک باغ، فاصله بین ردیف‌ها بیشتر از فاصله نهال‌ها روی همان ردیف انتخاب شود.
فاصله روی ردیف به فاصله یک نهال تا نهال بعدی در امتداد همان ردیف گفته می‌شود. این اندازه به قدرت رشد رقم و پایه، شکل تاج، سیستم تربیت و میزان فضای مورد نیاز هر درخت بستگی دارد.
برای مثال، اگر رقم و پایه‌ای انتخاب شود که قدرت رشد زیادی دارد و تاج گسترده‌ای تشکیل می‌دهد، کاشت بسیار نزدیک می‌تواند در آینده به تراکم نامناسب منجر شود. در مقابل، در سیستم‌های متراکم که رشد درخت با هرس و تربیت منظم کنترل می‌شود، می‌توان فاصله روی ردیف را کاهش داد؛ البته چنین تصمیمی به مدیریت تخصصی‌تر نیاز دارد.
به خاطر داشته باشید که فاصله بین ردیف‌ها و فاصله روی ردیف نباید بدون توجه به یکدیگر تعیین شوند. ترکیب این دو اندازه، تعداد درختان در هکتار و فضای واقعی در اختیار هر نهال را مشخص می‌کند.
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های طراحی باغ بادام تجاری با باغ‌های کوچک، نوع برداشت محصول است. باغی که برای برداشت دستی طراحی می‌شود، لزوماً به همان آرایش کاشتی نیاز ندارد که برای استفاده از دستگاه‌های لرزاننده تنه یا ماشین‌آلات برداشت پیوسته در نظر گرفته می‌شود.
اگر قرار است برداشت محصول با استفاده از نیروی کارگر انجام شود، انعطاف بیشتری در انتخاب الگوی کاشت خواهید داشت. با این حال، فاصله درختان همچنان باید بر اساس اندازه نهایی تاج و دسترسی مناسب به شاخه‌های بارده تعیین شود.
در برداشت دستی، کارگر باید بتواند به قسمت‌های مختلف تاج دسترسی داشته باشد، زیر درخت فضای مناسبی برای جمع‌آوری محصول فراهم باشد و شاخه‌ها به شکلی رشد کنند که عملیات برداشت بدون آسیب غیرضروری به درخت انجام شود.
در چنین باغی، فاصله بسیار کم می‌تواند حرکت افراد، قرار دادن تجهیزات جمع‌آوری محصول و مدیریت کف باغ را دشوار کند. از طرف دیگر، فاصله بیش از اندازه نیز تعداد درختان را کاهش می‌دهد و ممکن است استفاده از ظرفیت زمین را محدود کند.
بنابراین برای برداشت دستی باید تعادلی میان فضای مورد نیاز کارگر، اندازه تاج، نورگیری درخت و تراکم اقتصادی برقرار شود. انتخاب یک فاصله ثابت برای تمام ارقام بادام، بدون بررسی قدرت رشد آن‌ها، تصمیم دقیقی نیست.
در باغ‌هایی که از دستگاه تنه‌تکان برای برداشت استفاده می‌شود، طراحی فاصله کاشت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این دستگاه معمولاً برای انجام عملیات برداشت به تنه‌ای با دسترسی مناسب نیاز دارد و باید بتواند بدون برخورد با شاخه‌های درختان مجاور در موقعیت مناسب قرار بگیرد.
برای استفاده مؤثر از این روش، درختان باید از سال‌های نخست به‌درستی تربیت شوند. تنه باید ساختار مناسب و دسترسی کافی برای اتصال گیره دستگاه داشته باشد. شاخه‌های پایین و نامناسب نیز باید طبق سیستم تربیت حذف یا مدیریت شوند تا عملیات برداشت با مشکل مواجه نشود.
هنگام طراحی باغ مکانیزه، موارد زیر اهمیت دارند:
در این سیستم، فاصله کم ممکن است باعث محدود شدن حرکت دستگاه و آسیب به شاخه‌ها شود. در مقابل، افزایش بی‌دلیل فاصله نیز تعداد درختان در هکتار را کاهش می‌دهد. بنابراین بهتر است پیش از کاشت، مدل دستگاه برداشت و مشخصات فنی آن مشخص باشد و فاصله ردیف‌ها بر همان اساس طراحی شود.
در برخی سیستم‌های پیشرفته، باغ بادام به شکل ردیف‌های متراکم و با تاج‌های کنترل‌شده یا دیوار بارده طراحی می‌شود. در این روش، ابعاد تاج و نحوه تربیت درختان با ماشین‌آلات برداشت پیوسته هماهنگ است.
این سیستم با باغ سنتی که درختان تاج گسترده و آزاد دارند تفاوت اساسی دارد. در باغ متراکم، انتخاب رقم و پایه، شکل تربیت، هرس منظم، مدیریت آب و تغذیه و تجهیزات برداشت باید به‌صورت یک مجموعه هماهنگ انجام شوند.
تراکم بالاتر ممکن است به استفاده سریع‌تر از فضای باغ و ورود زودتر به مرحله تولید اقتصادی کمک کند، اما این مزیت قطعی نیست و به رقم، اقلیم، مدیریت و سیستم برداشت وابسته است. هزینه اولیه، نیاز به هرس و کنترل تاج و وابستگی به ماشین‌آلات اختصاصی نیز باید پیش از انتخاب این روش محاسبه شوند.
نکته مهم: فاصله‌های مورد استفاده در باغ‌های متراکم را نباید بدون بررسی تجهیزات و امکان اجرای سیستم تربیت، به باغ‌های معمولی منتقل کرد. کاشت متراکم بدون برنامه کنترل رشد و برداشت متناسب ممکن است در آینده مشکلات بیشتری از مزایای آن ایجاد کند.
برای تعیین فاصله کاشت، فقط ارتفاع درخت را در نظر نگیرید. قطر و عرض تاج، جهت رشد شاخه‌های اصلی، میزان گسترش شاخه‌های جانبی و ارتفاع شروع شاخه‌های بارده، اطلاعات مهم‌تری برای طراحی فضای مورد نیاز هر درخت هستند.
ممکن است دو رقم بادام ارتفاع تقریباً مشابهی داشته باشند، اما از نظر شکل تاج و گسترش جانبی تفاوت زیادی نشان دهند. درختی با تاج گسترده به فضای بیشتری در امتداد ردیف و میان ردیف‌ها نیاز دارد؛ در حالی که درختی با رشد محدودتر یا تربیت ستونی می‌تواند در آرایش متفاوتی مدیریت شود.
ویژگی‌های ژنتیکی رقم بر قدرت رشد و شکل تاج اثر می‌گذارد. برخی ارقام شاخه‌های گسترده‌تری تولید می‌کنند و برخی دیگر با شکل رشد متفاوت، امکان مدیریت فشرده‌تری دارند. همچنین شرایط اقلیمی و خاک می‌توانند قدرت رشد یک رقم را در مناطق مختلف تغییر دهند.
به همین دلیل، هنگام خرید نهال بادام باید اطلاعات مربوط به رقم مورد نظر را از نظر قدرت رشد، شکل تاج، نیاز به هرس و سازگاری منطقه‌ای بررسی کنید. صرفاً نام رقم برای تعیین فاصله نهایی کافی نیست.
پایه نیز می‌تواند بر قدرت رشد، توسعه ریشه و اندازه نهایی درخت اثرگذار باشد. ترکیب رقم پیوندی و پایه ممکن است در یک شرایط خاک و آب، رشد متفاوتی نسبت به همان رقم روی پایه دیگر داشته باشد.
برای مثال، اگر هدف احداث باغ با تراکم نسبتاً بالا باشد، باید مشخص شود که پایه انتخابی از نظر قدرت رشد و سازگاری با شرایط زمین، قابلیت مدیریت در این سیستم را دارد یا خیر. انتخاب پایه صرفاً بر اساس مقاومت ادعاشده به یک عامل، بدون توجه به اندازه نهایی درخت، می‌تواند باعث اشتباه در طراحی فاصله کاشت شود.
درخت بادام را می‌توان با روش‌های مختلفی مانند جامی یا گلدانی، جامی اصلاح‌شده و در برخی سیستم‌های متراکم با محور مرکزی تربیت کرد. شکل نهایی تاج در هر سیستم متفاوت است و به همین دلیل فضای مورد نیاز درخت نیز تغییر می‌کند.
هرس می‌تواند اندازه و شکل تاج را کنترل کند، اما نباید از آن به‌عنوان راهکاری برای جبران فاصله کاشت کاملاً اشتباه استفاده کرد. هرس شدید و مداوم برای کنترل درختانی که بیش از اندازه نزدیک کاشته شده‌اند، ممکن است هزینه نگهداری را افزایش دهد و تعادل رشد و باردهی را تحت تأثیر قرار دهد.
در باغ‌های بادام، الگوهای کاشت متنوعی وجود دارد. برای انتخاب یک الگو باید قدرت رشد درخت، شرایط آب و خاک، ماشین‌آلات و هدف اقتصادی باغ بررسی شود. اعداد زیر نمونه‌های محاسباتی برای مقایسه تراکم هستند و نباید به‌عنوان نسخه ثابت برای تمام مناطق ایران در نظر گرفته شوند.
| الگوی کاشت | فاصله بین ردیف و روی ردیف | تعداد تقریبی درخت در هکتار | کاربرد و ملاحظات |
|---|---|---|---|
| سنتی با فاصله نسبتاً باز | 8 × 8 متر | 156 | فضای بیشتر برای رشد تاج گسترده و مدیریت باغ کم‌تراکم |
| سنتی با فاصله متوسط | 7 × 7 متر | 204 | مناسب برای بررسی درختان با رشد نسبتاً گسترده و نیاز به فضای مناسب برداشت |
| باغ با تراکم متوسط | 6 × 5 متر | 333 | استفاده بیشتر از سطح زمین با نیاز به کنترل رشد و مدیریت تاج |
| باغ با تراکم نسبتاً بالا | 6 × 4 متر | 417 | نیازمند بررسی قدرت رشد رقم و پایه و امکان حرکت ماشین‌آلات |
| باغ متراکم | 5 × 4 متر | 500 | مناسب برای سیستم‌های مدیریت‌شده با هرس و برنامه‌ریزی دقیق |
| باغ بسیار متراکم | وابسته به سیستم تخصصی تربیت و برداشت | بیش از 2000 در برخی سامانه‌ها | نیازمند تجهیزات برداشت اختصاصی، رقم و پایه سازگار و مدیریت فشرده |
برای محاسبه تقریبی تعداد نهال در هر هکتار می‌توانید از فرمول زیر استفاده کنید:
تعداد نهال در هکتار = 10000 ÷ (فاصله بین ردیف‌ها × فاصله روی ردیف)
برای مثال، اگر فاصله بین ردیف‌ها 6 متر و فاصله نهال‌ها روی هر ردیف 5 متر باشد، هر درخت به‌طور میانگین 30 مترمربع فضا در اختیار خواهد داشت. بنابراین تعداد نظری نهال‌ها در یک هکتار برابر با حدود 333 اصله است.
این عدد یک محاسبه هندسی است و تعداد واقعی نهال مورد نیاز می‌تواند به دلیل مسیرهای دسترسی، فضای دور زدن ماشین‌آلات، حاشیه زمین، کانال‌ها و شکل قطعه کمتر باشد. پیش از سفارش نهال باید نقشه واقعی زمین تهیه و تعداد ردیف‌ها محاسبه شود.
خیر. فاصله بیشتر به‌تنهایی به معنای باردهی بیشتر هر درخت یا اقتصادی‌تر بودن باغ نیست. در فاصله‌های باز، فضای بیشتری برای گسترش تاج و دسترسی به نور وجود دارد، اما تعداد درختان در واحد سطح کمتر خواهد بود.
در سیستم متراکم نیز تعداد درختان بیشتر است، اما هر درخت فضای محدودتری برای توسعه تاج و ریشه دارد. اگر کنترل رشد، هرس و تغذیه به‌درستی انجام نشود، تراکم بالا می‌تواند به سایه‌اندازی شدید، کاهش تهویه و افت کیفیت شاخه‌های بارده منجر شود.
برای ارزیابی اقتصادی، باید عملکرد هر درخت و عملکرد کل باغ در واحد سطح، هزینه نهال، هزینه نگهداری، هزینه هرس، روش برداشت و طول عمر مفید سیستم را در کنار یکدیگر بررسی کنید. ممکن است در یک منطقه، باغ با فاصله متوسط و هزینه نگهداری کمتر، انتخاب منطقی‌تری از باغ بسیار متراکم باشد.
اگر زمین شما با محدودیت منابع آب روبه‌رو است، انتخاب فاصله کاشت باید با دقت بیشتری انجام شود. افزایش تراکم درختان به معنی افزایش تعداد ریشه‌های فعال در واحد سطح است و ممکن است رقابت برای جذب آب و عناصر غذایی را بیشتر کند.
در زمین‌های کم‌آب، فاصله کاشت باید با ظرفیت واقعی منبع آب، عمق خاک و قدرت نگهداری رطوبت هماهنگ باشد. اگر تعداد درختان بیش از ظرفیت آبیاری زمین باشد، تأمین نیاز همه آن‌ها در دوره‌های گرم و مراحل حساس رشد دشوارتر خواهد شد.
برای تعیین الگوی مناسب در چنین زمین‌هایی، موارد زیر را بررسی کنید:
در برخی شرایط، انتخاب تراکم متوسط و مدیریت دقیق آبیاری می‌تواند ریسک رقابت شدید درختان را کاهش دهد. البته کاهش فاصله یا افزایش آن نباید بدون محاسبه نیاز آبی و بررسی هدف اقتصادی باغ انجام شود. هیچ فاصله‌ای وجود ندارد که برای تمام زمین‌های کم‌آب و همه ارقام بادام بهترین انتخاب باشد.
خاک تنها محل استقرار نهال نیست، بلکه محیط اصلی توسعه ریشه و تأمین آب و مواد غذایی درخت است. به همین دلیل فاصله کاشت باید بر اساس شرایط واقعی خاک نیز تنظیم شود.
اگر خاک عمیق، حاصلخیز و دارای زهکشی مناسب باشد، درخت ممکن است قدرت رشد بیشتری نشان دهد و به فضای بیشتری برای گسترش تاج نیاز پیدا کند. اما در خاک‌های کم‌عمق یا دارای محدودیت رشد ریشه، رفتار درخت ممکن است متفاوت باشد. البته محدودیت خاک نباید بهانه‌ای برای کاشت بسیار متراکم باشد؛ زیرا چنین کاری می‌تواند رقابت ریشه‌ای و مشکلات مدیریت باغ را افزایش دهد.
پیش از خرید نهال بهتر است آزمایش خاک انجام دهید و مواردی مانند بافت، شوری، pH، میزان آهک، مواد آلی و عناصر غذایی را بررسی کنید. همچنین عمق مؤثر خاک، وجود لایه سخت و وضعیت زهکشی باید در محل ارزیابی شوند.
انتخاب فاصله مناسب کاشت بادام باید نتیجه بررسی هم‌زمان خاک، آب، رقم، پایه و روش برداشت باشد. به همین دلیل، انتخاب الگوی کاشت پیش از شناخت زمین می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های اصلاحی در سال‌های بعد شود.
فاصله کاشت تنها عامل طراحی باغ نیست. جهت ردیف‌ها، شیب زمین و شکل قطعه نیز می‌توانند بر میزان نورگیری و سهولت عملیات باغداری اثر بگذارند.
در زمین‌های نسبتاً هموار، جهت ردیف‌ها باید با توجه به تابش نور، شرایط باد غالب، شکل زمین و مسیر حرکت ماشین‌آلات انتخاب شود. در زمین‌های شیب‌دار، کنترل فرسایش و مدیریت روان‌آب اهمیت بیشتری دارد و ممکن است طراحی ردیف‌ها در امتداد خطوط تراز یا بر اساس اصول فنی حفاظت خاک ضروری باشد.
همچنین نباید برای افزایش تعداد نهال، فضای انتهایی ردیف‌ها را حذف کنید. ماشین‌آلات برداشت و تراکتور برای ورود، خروج و دور زدن به فضای کافی نیاز دارند. حذف این فضا ممکن است در زمان اجرای عملیات باغداری باعث اتلاف وقت، آسیب به درختان حاشیه و دشواری حرکت تجهیزات شود.
بسیاری از مشکلات فاصله کاشت به دلیل تصمیم‌گیری بدون نقشه و برنامه بلندمدت اتفاق می‌افتند. شناخت این اشتباهات به شما کمک می‌کند پیش از خرید نهال، طراحی دقیق‌تری داشته باشید.
برای اینکه تعداد نهال مورد نیاز و فاصله کاشت با شرایط واقعی زمین هماهنگ باشد، بهتر است پیش از سفارش، اطلاعات زیر را مشخص کنید:
اگر این اطلاعات از ابتدا آماده باشند، می‌توانید تعداد نهال مورد نیاز را دقیق‌تر محاسبه کنید و از خرید تعداد بیش از ظرفیت زمین یا کمبود نهال در زمان اجرا جلوگیری کنید.
حتی بهترین نقشه کاشت نیز زمانی نتیجه مطلوب خواهد داشت که نهال انتخاب‌شده با آن سیستم سازگار باشد. خرید نهال بادام باید بر اساس رقم، پایه، کیفیت پیوند، سلامت ریشه و شرایط اقلیمی منطقه انجام شود.
برای مثال، اگر هدف شما احداث باغی با تراکم نسبتاً بالا است، باید از ابتدا بررسی کنید که رقم و پایه مورد نظر قابلیت کنترل تاج و مدیریت در چنین سیستمی را دارند یا خیر. در مقابل، اگر قصد دارید از درختان با تاج گسترده و برداشت سنتی استفاده کنید، فاصله کاشت باید فضای کافی برای رشد و عملیات باغداری فراهم کند.
هنگام خرید نهال پیوندی به سلامت محل پیوند، استحکام اتصال، کیفیت ریشه و مشخص بودن هویت رقم توجه کنید. نهال سالم و استاندارد، نقطه شروع مناسبی برای احداث باغ است؛ اما جایگزین طراحی اصولی و مدیریت صحیح پس از کاشت نمی‌شود.
خرید از نهالستان غرب نهال به مدیریت آقای مهندس رضا داداشی، فرصتی برای بررسی گزینه‌های مناسب نهال بادام متناسب با شرایط زمین و هدف باغداری است. برای انتخاب دقیق‌تر، بهتر است اطلاعات مربوط به رقم، پایه، ابعاد زمین، روش برداشت و وضعیت آب و خاک در اختیار کارشناس قرار گیرد.
نهالستان غرب نهال متناسب با آزمایش خاک شما نهال مناسب را ارائه می‌دهد. بررسی نتایج آزمایش خاک در کنار شرایط اقلیمی و برنامه احداث باغ، به انتخاب آگاهانه‌تر نهال و هماهنگی بهتر میان نوع رقم، پایه و تراکم کاشت کمک می‌کند.
برای تعیین فاصله مناسب کاشت نهال بادام باید از همان ابتدا به اندازه نهایی تاج، قدرت رشد رقم و پایه، روش برداشت، نوع تجهیزات و شرایط خاک و آب توجه کنید. فاصله بین ردیف‌ها باید امکان حرکت ماشین‌آلات و مدیریت تاج را فراهم کند و فاصله روی ردیف نیز باید متناسب با فضای مورد نیاز هر درخت در زمان بلوغ انتخاب شود.
اگر برداشت دستی در برنامه شما قرار دارد، دسترسی کارگر، نورگیری تاج و سهولت جمع‌آوری محصول اهمیت زیادی دارد. در باغ مکانیزه، عرض دستگاه، امکان دسترسی به تنه و فضای حرکت تجهیزات باید در طراحی لحاظ شوند. همچنین سیستم‌های بسیار متراکم تنها زمانی قابل بررسی هستند که رقم، پایه، تربیت، هرس و ماشین‌آلات برداشت با یکدیگر هماهنگ باشند.
در نهایت، پیش از خرید نهال بادام از نهالستان غرب نهال، نقشه زمین را آماده کنید، اندازه نهایی درخت را در نظر بگیرید و تعداد نهال را بر اساس فاصله واقعی ردیف‌ها محاسبه کنید. انتخاب نهال سالم و متناسب با شرایط خاک و اقلیم، همراه با طراحی اصولی فاصله کاشت، می‌تواند مدیریت باغ را آسان‌تر کند و از بسیاری از هزینه‌های اصلاحی آینده جلوگیری کند. نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای مهندس رضا داداشی، انتخاب نهال متناسب با شرایط زمین و هدف احداث باغ را مورد توجه قرار می‌دهد.
کارشناس فروش نهال و کارشناس آب‌وهوایی و خاک منطقه:
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات:
راه‌های سفارش نهال:
تلفن شکایات و نظرات – خانم خرامان: 09937816338
لطفا جهت مشاوره و ثبت سفارش بر روی شماره تلفن های زیر کلیک بفرمائید
مدیر و مشاوره فروش : خانم خُرامان
مشاوره فروش : خانم اسماعیل زاده
مشاوره فروش : خانم خانی
مشاوره فروش : خانم افشارلو
مشاوره فروش : خانم مقدم
