لطفا شکیبا باشید
بازدید : 88
تاریخ انتشار : 1405/08/12
بسیاری از افرادی که تصمیم به احداث مزرعه صنوبر می‌گیرند، تصور می‌کنند مهم‌ترین عامل موفقیت، خرید نهال سریع‌الرشد و کاشت تعداد زیادی درخت در زمین است؛ اما واقعیت این است که موفقیت یک مزرعه صنعتی تنها به انتخاب نهال محدود نمی‌شود. آنچه می‌تواند آینده اقتصادی مزرعه را تعیین کند، نحوه مراقبت از درختان در سال‌های نخست پس از کاشت است. در این دوره، نهال باید بتواند خود را با شرایط جدید خاک و اقلیم سازگار کند، ریشه‌های مناسبی توسعه دهد و ساختار اولیه تنه و شاخه‌های خود را شکل دهد.
تصور کنید دو کشاورز با مساحت زمین یکسان و تعداد نهال مشابه اقدام به کاشت صنوبر می‌کنند. هر دو از نهال‌های پررشد استفاده کرده‌اند، اما یکی از آن‌ها آبیاری منظم، کنترل علف‌های هرز، تغذیه متعادل و هرس اصولی را در برنامه خود قرار می‌دهد. کشاورز دیگر پس از کاشت، مراقبت چندانی از درختان انجام نمی‌دهد. پس از گذشت چند فصل رشد، ممکن است مزرعه اول درختانی یکنواخت‌تر، تنه‌هایی سالم‌تر و تلفات کمتری داشته باشد؛ درحالی‌که مزرعه دوم با اختلاف رشد، ضعف برخی درختان و هزینه‌های اصلاحی مواجه شود.
این تفاوت نشان می‌دهد که سال‌های اول کاشت نهال صنوبر، مرحله تعیین‌کننده در شکل‌گیری یک مزرعه اقتصادی هستند. اگر درخت از همان ابتدا شرایط مناسبی برای رشد داشته باشد، می‌تواند در سال‌های بعد از ظرفیت ژنتیکی خود بهتر استفاده کند. در مقابل، ضعف ریشه، کمبود آب، رقابت علف‌های هرز یا آسیب به تنه در دوره استقرار ممکن است آثار خود را در ادامه عمر مزرعه نیز نشان دهد.
اگر قصد خرید نهال صنوبر سریع‌الرشد و تبدیل زمین کشاورزی خود به یک مزرعه تولید چوب را دارید، بهتر است از ابتدا برای مراقبت و نگهداری درختان برنامه داشته باشید. نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی، متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط اقلیمی منطقه، در انتخاب نهال مناسب راهنمایی ارائه می‌دهد تا شروع پروژه با شناخت بیشتری از ظرفیت زمین انجام شود.
سال اول پس از کاشت، دوره استقرار نهال در محیط جدید است. در این زمان، ریشه باید با خاک اطراف ارتباط برقرار کند و توانایی جذب آب و مواد غذایی را به دست آورد. هرگونه اختلال در این فرایند می‌تواند موجب کاهش رشد اولیه یا حتی خشکیدگی نهال شود.
یکی از مشکلات اصلی در این دوره، تنش انتقال نهال است. نهالی که از نهالستان به زمین کشاورزی منتقل می‌شود، ممکن است در زمان جابه‌جایی بخشی از ریشه‌های ظریف خود را از دست بدهد یا در معرض خشکیدگی قرار گیرد. اگر پس از کاشت، شرایط رطوبتی مناسبی فراهم نشود، احتمال کاهش استقرار و تلفات افزایش پیدا می‌کند.
از طرف دیگر، نهال جوان در مقایسه با درختان بزرگ‌تر قدرت رقابت محدودی با علف‌های هرز دارد. علف‌های هرز می‌توانند آب، نور و مواد غذایی موردنیاز نهال را مصرف کنند و مانع رشد مناسب آن شوند. به همین دلیل، کنترل پوشش گیاهی رقیب در اطراف نهال‌ها یکی از اقدامات مهم در سال‌های نخست است.
درخت صنوبر برای تولید چوب اقتصادی باید علاوه بر رشد ارتفاعی مناسب، تنه‌ای سالم و نسبتاً مستقیم ایجاد کند. آسیب‌های اولیه به تنه، شکستگی سرشاخه اصلی یا رشد نامتعادل شاخه‌های جانبی ممکن است کیفیت چوب آینده را تحت تأثیر قرار دهند.
بنابراین، در سال اول باید سه هدف اصلی دنبال شود:
صنوبر از درختان سریع‌الرشد محسوب می‌شود و برای دستیابی به رشد مطلوب به دسترسی کافی به آب نیاز دارد. این موضوع به‌خصوص در سال‌های نخست اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا ریشه نهال هنوز به اندازه کافی گسترش پیدا نکرده و ممکن است نتواند از لایه‌های عمیق‌تر خاک استفاده کند.
یکی از اشتباهات متداول در مراقبت از نهال صنوبر، استفاده از برنامه آبیاری یکسان برای تمام زمین‌ها است. درحالی‌که میزان و فاصله آبیاری باید با توجه به بافت خاک، دمای هوا، سن نهال، بارندگی و وضعیت رطوبت خاک تعیین شود.
برای مثال، خاک‌های شنی معمولاً آب را سریع‌تر از دست می‌دهند و ممکن است به دفعات آبیاری بیشتری نیاز داشته باشند. در مقابل، خاک‌های ریزبافت می‌توانند رطوبت را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنند. اگر در این خاک‌ها بیش از اندازه آبیاری انجام شود، احتمال تجمع آب و کاهش اکسیژن اطراف ریشه وجود دارد.
پس از کاشت، آبیاری اولیه برای برقراری تماس مناسب ریشه با خاک اهمیت دارد. در هفته‌ها و ماه‌های نخست نیز باید وضعیت رطوبت محدوده ریشه به‌صورت منظم بررسی شود. هدف این است که خاک در اطراف ریشه رطوبت کافی داشته باشد، بدون آنکه برای مدت طولانی اشباع از آب باقی بماند.
در روزهای گرم تابستان، به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه‌خشک، باید مراقبت بیشتری از نهال‌های جوان انجام شود. کاهش ناگهانی رطوبت خاک ممکن است باعث پژمردگی برگ‌ها، کاهش فعالیت رشد و خشک شدن سرشاخه‌ها شود.
با افزایش سن درخت و توسعه ریشه، توانایی استفاده از رطوبت بخش وسیع‌تری از خاک افزایش پیدا می‌کند. بااین‌حال، این موضوع به معنای حذف نیاز آبی نیست. صنوبر همچنان در دوره رشد فعال به آب کافی نیاز دارد و کمبود رطوبت می‌تواند افزایش قطر تنه و تولید چوب را محدود کند.
در این مرحله بهتر است آبیاری با توجه به توسعه ریشه، نوع خاک و میزان تبخیر تنظیم شود. همچنین بررسی یکنواختی توزیع آب در تمام قسمت‌های مزرعه اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است برخی ردیف‌ها آب کافی دریافت کنند، اما بخش‌های دیگر با کمبود رطوبت روبه‌رو باشند.
برای افرادی که قصد احداث مزرعه صنعتی دارند، طراحی مناسب سیستم آبیاری از ابتدا می‌تواند مدیریت آب و نگهداری درختان را آسان‌تر کند.
یکی از مهم‌ترین عواملی که در سال‌های ابتدایی می‌تواند رشد صنوبر را محدود کند، وجود علف‌های هرز در اطراف نهال است. این گیاهان به‌ویژه در بهار و تابستان به‌سرعت رشد می‌کنند و برای جذب آب و عناصر غذایی با نهال‌های جوان رقابت می‌کنند.
درختان بالغ صنوبر پس از توسعه تاج و ایجاد سایه، می‌توانند بخشی از رشد علف‌های هرز زیر تاج خود را محدود کنند؛ اما نهال‌های تازه‌کاشته‌شده هنوز چنین قابلیتی ندارند. به همین دلیل، کنترل علف‌های هرز در سال‌های اول اهمیت بیشتری دارد.
اگر اطراف نهال به‌طور کامل با علف‌های هرز پوشیده شود، ممکن است رشد ارتفاعی و قطری درخت کاهش پیدا کند. همچنین برخی علف‌های هرز می‌توانند محل مناسبی برای حضور جوندگان یا بعضی آفات باشند و احتمال آسیب به نهال‌های جوان را افزایش دهند.
برای مدیریت بهتر علف‌های هرز می‌توان از روش‌های مختلف استفاده کرد:
در صورت استفاده از علف‌کش، باید محصول مناسب، روش کاربرد و فاصله ایمن از نهال با توجه به برچسب و شرایط مزرعه مشخص شود. تماس مستقیم مواد شیمیایی نامناسب با برگ، تنه یا ریشه نهال می‌تواند خسارت ایجاد کند.
نکته مهم این است که کنترل علف‌های هرز نباید فقط به سال اول محدود شود. تا زمانی که درختان به اندازه کافی توسعه پیدا نکرده‌اند و تاج آن‌ها توان محدود کردن پوشش گیاهی رقیب را ندارد، مدیریت علف‌های هرز باید در برنامه نگهداری مزرعه باقی بماند.
رشد سریع صنوبر به تأمین مناسب عناصر غذایی وابسته است. نهالی که در خاک دارای کمبود مواد غذایی کاشته می‌شود، ممکن است با کاهش رشد برگ‌ها، ضعف شاخه‌ها و محدود شدن افزایش قطر تنه روبه‌رو شود. به همین دلیل، کوددهی اصولی صنوبر یکی از بخش‌های مهم مدیریت مزرعه به شمار می‌رود.
بااین‌حال، افزایش مقدار کود همیشه به معنای افزایش سرعت رشد نیست. مصرف بی‌برنامه کودهای شیمیایی، به‌ویژه کودهای ازته، می‌تواند موجب رشد نامتعادل اندام‌های هوایی، افزایش حساسیت برخی بافت‌های جوان یا ایجاد مشکلات تغذیه‌ای شود.
بهترین روش این است که ابتدا وضعیت خاک بررسی شود. آزمایش خاک اطلاعاتی درباره اسیدیته، شوری، بافت و مقدار برخی عناصر غذایی در اختیار شما قرار می‌دهد. سپس می‌توان براساس نیاز واقعی زمین، برنامه تغذیه‌ای مناسبی تنظیم کرد.
نیتروژن: در رشد رویشی، تشکیل برگ و توسعه شاخه‌ها نقش مهمی دارد. کمبود آن ممکن است با کاهش رشد و رنگ‌پریدگی برگ‌ها همراه باشد.
فسفر: در فرایندهای مرتبط با انتقال انرژی و رشد ریشه اهمیت دارد. تأمین مقدار مناسب آن در خاک‌های دارای کمبود می‌تواند به استقرار بهتر نهال کمک کند.
پتاسیم: در تنظیم وضعیت آبی گیاه و عملکرد طبیعی سلول‌ها نقش دارد و برای حفظ سلامت عمومی درخت اهمیت دارد.
عناصر ریزمغذی: عناصری مانند آهن، روی و منگنز در فرایندهای مختلف رشد گیاه مؤثر هستند و کمبود آن‌ها باید براساس نشانه‌ها و آزمایش خاک یا برگ تشخیص داده شود.
علاوه بر کودهای معدنی، استفاده از مواد آلی کاملاً پوسیده و اصلاح‌کننده‌های مناسب خاک نیز می‌تواند در بهبود شرایط بستر ریشه مؤثر باشد. البته نوع و میزان مصرف باید متناسب با ویژگی‌های زمین تعیین شود.
برای مدیریت بهتر کود و تغذیه، توصیه می‌شود برنامه مشخصی برای بررسی وضعیت درختان در طول فصل رشد داشته باشید و از مصرف خودسرانه کود با هدف افزایش سریع ارتفاع جلوگیری کنید.
در زراعت چوب، هدف تنها افزایش ارتفاع درخت نیست؛ بلکه تولید تنه‌ای سالم، مستقیم و دارای کیفیت مناسب نیز اهمیت زیادی دارد. شکل تنه می‌تواند بر کاربرد نهایی چوب و ارزش اقتصادی محصول اثر بگذارد.
در سال‌های ابتدایی، نهال صنوبر باید ساختار اصلی خود را حفظ کند. اگر سرشاخه اصلی بر اثر باد، شکستگی یا آسیب آفات از بین برود، ممکن است چند شاخه جانبی برای جایگزینی آن رشد کنند. در چنین شرایطی، تنه می‌تواند شکل نامنظم پیدا کند و کیفیت چوب کاهش یابد.
هرس فرم‌دهی با هدف حفظ رشد عمودی و ایجاد تنه‌ای مستقیم انجام می‌شود. در این روش، شاخه‌های نامناسب یا رقیب شاخه اصلی با توجه به شرایط درخت مدیریت می‌شوند.
البته نباید شاخه‌های سالم را بدون دلیل حذف کرد. برگ‌ها محل تولید مواد غذایی از طریق فتوسنتز هستند و حذف بیش از اندازه آن‌ها می‌تواند رشد درخت را کاهش دهد. به همین دلیل، هرس باید اصولی و متناسب با سن و وضعیت نهال باشد.
در صورتی که شاخه جانبی بسیار قوی با تنه اصلی رقابت کند، می‌توان با بررسی وضعیت رشد، برای اصلاح فرم درخت تصمیم گرفت. همچنین هرس شاخه‌های خشک، شکسته یا بیمار به حفظ سلامت درخت کمک می‌کند.
برای تولید چوب صنعتی، بهتر است از همان ابتدا هدف نهایی برداشت مشخص باشد تا برنامه هرس، فاصله کاشت و شکل‌دهی درختان براساس آن تنظیم شوند.
نهال‌های جوان به دلیل استقرار اولیه و محدود بودن سیستم ریشه، ممکن است در برابر برخی تنش‌های محیطی و عوامل آسیب‌رسان حساس‌تر باشند. آفات، بیماری‌های قارچی و باکتریایی، جوندگان و آسیب‌های مکانیکی می‌توانند سلامت نهال را تحت تأثیر قرار دهند.
یکی از موضوعات مهم، بررسی منظم برگ‌ها، تنه و محل اتصال ریشه به ساقه است. تغییر رنگ غیرعادی برگ‌ها، ایجاد لکه، خشک شدن سرشاخه‌ها، سوراخ‌های روی تنه یا ضعف ناگهانی رشد می‌توانند نشانه‌هایی از وجود مشکل باشند.
در صورت مشاهده علائم غیرعادی، بهتر است پیش از استفاده از سموم، عامل ایجادکننده خسارت مشخص شود. استفاده نادرست از سموم می‌تواند به نهال، محیط زیست و موجودات مفید آسیب بزند.
یکی از تصمیم‌های مهم هنگام احداث مزرعه صنوبر، تعیین فاصله کاشت است. برخی افراد تصور می‌کنند هرچه تعداد نهال در هکتار بیشتر باشد، میزان تولید چوب نیز الزاماً افزایش پیدا می‌کند. اما تراکم بیش از اندازه ممکن است در سال‌های بعد باعث رقابت شدید درختان برای نور، آب و مواد غذایی شود.
فاصله کاشت باید براساس نوع صنوبر، ویژگی‌های رشد، کیفیت خاک، منابع آبی و هدف تولید انتخاب شود. برای مثال، فاصله مناسب در مزرعه‌ای که برای تولید چوب با قطر مشخص طراحی شده، ممکن است با مزرعه‌ای که هدف آن تولید چوب در چرخه کوتاه‌تر است متفاوت باشد.
در سال‌های نخست، فاصله مناسب کمک می‌کند درختان فضای کافی برای توسعه تاج و ریشه داشته باشند. همچنین امکان ورود تجهیزات آبیاری، انجام عملیات نگهداری و کنترل علف‌های هرز را فراهم می‌کند.
بنابراین، پیش از خرید نهال صنوبر و تعیین تعداد موردنیاز، بهتر است نقشه کاشت مزرعه طراحی شود. این کار از کاشت متراکم یا فاصله‌های غیرمنطقی جلوگیری می‌کند و مدیریت سال‌های بعد را آسان‌تر خواهد کرد.
برای اینکه مراقبت از درختان به شکلی منظم انجام شود، بهتر است برنامه مدیریت مزرعه را براساس مراحل رشد تنظیم کنید. هر سال از دوره استقرار، نیازها و اولویت‌های متفاوتی دارد.
در سال اول، اولویت اصلی حفظ سلامت نهال و توسعه سیستم ریشه است. در این مرحله باید وضعیت رطوبت خاک به‌طور منظم بررسی شود، علف‌های هرز اطراف نهال‌ها کنترل شوند و از آسیب فیزیکی به تنه و سرشاخه جلوگیری شود.
همچنین لازم است تلفات احتمالی ثبت شوند. اگر نهالی خشک شود، باید علت آن مشخص شود؛ زیرا جایگزین کردن نهال بدون رفع علت اصلی ممکن است باعث تکرار همان مشکل شود. بررسی زهکشی، کیفیت آب، شرایط کاشت و سلامت ریشه می‌تواند به شناسایی دلیل تلفات کمک کند.
در سال دوم، درختان معمولاً نسبت به ابتدای کاشت استقرار بیشتری پیدا کرده‌اند. در این دوره باید برنامه آبیاری و تغذیه متناسب با رشد جدید تنظیم شود. کنترل علف‌های هرز همچنان اهمیت دارد و باید از رقابت شدید پوشش گیاهی جلوگیری شود.
همچنین بررسی فرم تنه و حذف آسیب‌ها یا شاخه‌های نامناسب اهمیت پیدا می‌کند. هدف این است که درختان رشد متعادل‌تری داشته باشند و ساختار مناسبی برای افزایش قطر تنه ایجاد شود.
در سال سوم، مقایسه رشد درختان می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد مزرعه ارائه دهد. بهتر است ارتفاع، قطر تنه، سلامت برگ‌ها و میزان رشد شاخه‌ها در بخش‌های مختلف زمین بررسی شوند.
اگر برخی ردیف‌ها رشد ضعیف‌تری دارند، باید علت آن مشخص شود. ممکن است تفاوت در کیفیت خاک، فشار علف‌های هرز، توزیع نامناسب آب یا مشکلات تغذیه‌ای باعث اختلاف رشد شده باشد.
در این مرحله، اصلاح برنامه آبیاری، بازنگری در کود و تغذیه و ادامه مراقبت از تنه و شاخه‌ها می‌تواند به بهبود عملکرد مزرعه کمک کند.
گاهی اوقات علت اصلی ضعف یک مزرعه صنوبر، شرایط نامساعد اقلیمی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اشتباهات مدیریتی است که در سال‌های نخست اتفاق افتاده‌اند.
آبیاری بدون توجه به نوع خاک: استفاده از یک برنامه ثابت برای تمام زمین‌ها ممکن است موجب کم‌آبی یا آبیاری بیش از اندازه شود.
بی‌توجهی به علف‌های هرز: رها کردن نهال‌های جوان در میان پوشش گیاهی متراکم باعث افزایش رقابت برای آب و مواد غذایی می‌شود.
مصرف بی‌برنامه کود: افزایش غیرضروری مقدار کود، الزاماً رشد اقتصادی بیشتری ایجاد نمی‌کند و ممکن است به تعادل تغذیه‌ای خاک آسیب بزند.
هرس شدید و نامناسب: حذف بیش از اندازه شاخه‌های سالم می‌تواند توان فتوسنتز درخت را کاهش دهد و رشد آن را محدود کند.
انتخاب نهال ناسازگار: خرید نهالی که با شرایط اقلیمی و خاک منطقه تناسب ندارد، ممکن است از همان ابتدای پروژه مشکل‌ساز شود.
بی‌توجهی به تلفات و ضعف رشد: اگر نهال‌های آسیب‌دیده به‌موقع بررسی نشوند، مشکلات کوچک ممکن است به خسارت گسترده‌تری تبدیل شوند.
نداشتن برنامه برداشت: احداث مزرعه بدون شناخت بازار هدف، قطر موردنیاز چوب و هزینه‌های برداشت و حمل‌ونقل، می‌تواند محاسبات اقتصادی را با مشکل مواجه کند.
تمام مراقبت‌های بعد از کاشت زمانی نتیجه مطلوب‌تری خواهند داشت که کار با نهالی سالم و متناسب با منطقه آغاز شده باشد. در زمان خرید نهال صنوبر باید به سلامت ریشه، وضعیت تنه، کیفیت شاخه‌ها و مشخص بودن نوع یا کلون نهال توجه کنید.
اگر هدف شما تولید چوب صنعتی است، بهتر است پیش از خرید مشخص کنید که چه نوع محصولی مدنظر دارید و چه ویژگی‌هایی از نظر رشد ارتفاعی، افزایش قطر تنه و زمان بهره‌برداری برای پروژه شما اهمیت بیشتری دارند.
همچنین شرایط خاک و آب منطقه باید بررسی شوند. ممکن است یک کلون صنوبر در منطقه‌ای معتدل عملکرد مطلوبی داشته باشد، اما در زمین دیگری با محدودیت آب یا خاک نامناسب، نتواند ظرفیت رشد خود را نشان دهد.
به همین دلیل، نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی، متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط آب‌وهوایی منطقه در انتخاب نهال مناسب راهنمایی ارائه می‌دهد. این بررسی می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر و کاهش احتمال اشتباه در شروع پروژه کمک کند.
در زراعت چوب، هدف تنها زنده ماندن درختان نیست؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود که درختان در طول دوره رشد، چوبی با کیفیت و ابعاد مناسب تولید کنند. کیفیت استقرار اولیه، وضعیت ریشه، شکل تنه و میزان خسارت‌های سال‌های نخست، همگی در عملکرد آینده مزرعه نقش دارند.
وقتی درختان از همان ابتدا به‌خوبی مستقر شوند، علف‌های هرز کنترل شوند و آبیاری و تغذیه به‌صورت اصولی انجام شود، احتمال شکل‌گیری یک مزرعه یکنواخت و سالم افزایش پیدا می‌کند. چنین مزرعه‌ای در زمان برداشت نیز مدیریت ساده‌تری خواهد داشت.
از طرف دیگر، اگر تعداد زیادی از نهال‌ها در سال‌های نخست خشک شوند یا تنه بسیاری از درختان دچار آسیب و انحراف شود، ممکن است برای اصلاح مزرعه مجبور به صرف هزینه‌های اضافی شوید. این موضوع می‌تواند زمان بهره‌برداری اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، مراقبت از نهال صنوبر در سال‌های اول را باید بخشی از سرمایه‌گذاری اولیه دانست، نه هزینه‌ای اضافی. توجه به این مرحله می‌تواند در بلندمدت به حفظ کیفیت درختان، کاهش تلفات و استفاده بهتر از ظرفیت زمین کمک کند.
مراقبت از نهال صنوبر در سال‌های نخست، یکی از عوامل مهم موفقیت در احداث مزرعه صنعتی است. در این دوره، استقرار ریشه، آبیاری اصولی، کنترل علف‌های هرز، کود و تغذیه متعادل، هرس صحیح و پیشگیری از آفات و بیماری‌ها می‌توانند مسیر رشد درختان را تغییر دهند.
اگر هدف شما تبدیل زمین کشاورزی به یک مزرعه تولید چوب است، بهتر است از همان ابتدای کاشت برای تمام مراحل نگهداری برنامه داشته باشید. انتخاب نهال سالم و سازگار، طراحی فاصله کاشت و تأمین آب مناسب در کنار مراقبت مستمر، احتمال دستیابی به یک مزرعه یکنواخت و اقتصادی را افزایش می‌دهد.
خرید نهال صنوبر سریع‌الرشد از نهالستان غرب نهال زمانی می‌تواند شروع مناسبی برای این سرمایه‌گذاری باشد که همراه با شناخت اقلیم، آزمایش خاک و انتخاب آگاهانه نوع نهال انجام شود. نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی، در انتخاب نهال متناسب با شرایط زمین شما راهنمایی ارائه می‌دهد تا از نخستین مرحله احداث مزرعه، مسیر رشد و تولید چوب با برنامه‌ریزی اصولی آغاز شود.
کارشناس فروش نهال و کارشناس آب‌وهوایی و خاک منطقه: خانم فرجی 09352571768
کارشناس فروش نهال و کارشناس آب‌وهوایی و خاک منطقه: خانم عبداللهی 09050614143
کارشناس فروش نهال و کارشناس آب‌وهوایی و خاک منطقه: خانم کشی‌پور 09352571762
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم شریف‌پور 0902319209
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم رسولی 09144965472
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم کشی‌پور 09352571792
سفارش نهال از تلگرام – 09050614143
سفارش نهال از واتساپ – 09352571762
سفارش نهال از روبیکا – 09352571768
تلفن شکایات و نظرات – خانم خرامان 09937816338
لطفا جهت مشاوره و ثبت سفارش بر روی شماره تلفن های زیر کلیک بفرمائید
مدیر و مشاوره فروش : خانم خُرامان
مشاوره فروش : خانم اسماعیل زاده
مشاوره فروش : خانم خانی
مشاوره فروش : خانم افشارلو
مشاوره فروش : خانم مقدم
